با افزایش اهمیت مسائل زیست‌محیطی در اقدامات توسعه‌ای گردشگری، فرآیندهای نوآوری‌ و برنامه‌ریزی توسعه گردشگری، رویکردی پایدار، هم‌گام با محیط‌زیست را بیش از پیش در دستور کار خود قرار داده‌است.

 مقصد گردشگری، یک منطقه جغرافیایی است که در آن تمامی خدمات و زیرساخت‌های مورد نیاز گونه‌ خاصی از گردشگر یا بخشی از بازار گردشگری، در آن فراهم است. (بیگر، 1996)

برپایه تعریف بالا، که با تعریف سازمان جهانی گردشگری نیز تطبیق بالایی دارد، از ملزومات نام‌گذاری یک منطقه خاص، به عنوان یک مقصد گردشگری، وجود خدمات و زیرساخت‌ها است، به طوری که عدم وجود این‌دو، مکان مورد نظر را در تعریف مقصد نخواهد گنجاند.

از این‌رو، یک مقصد گردشگری، باید دارای خدمات گردشگری که شامل آژانس‌های گردشگری، راهنمایان گشت‌های محلی، برگزارکنندگان تورها و فعالیت‌هایی از این دست است، و زیرساخت‌های گردشگری مانند اقامت‌گاه‌ها، رستوران‌ها و مراکز خوراک و نوشیدنی، حمل‌ونقل، جاذبه‌های بهینه‌شده یا ساخته‌شده و مانند آن باشد.

با این تعاریف، اکوکمپ را می‌توان یک مقصد گردشگری دانست که در آن، تمامی خدمات و زیرساخت‌ها، هماهنگ و مطابق بر زیست‌بوم و محیط‌زیست منطقه باشد.

به بیان دیگر، اکوکمپ، یک مقصد گردشگری بهینه‌شده براساس معیارهای استاندارد زیست‌محیطی و معیارهای مدیریتی استاندارد هماهنگ با مسائل و چالش‌های زیست‌محیطی است.

از این‌رو، مقاصدی که به عنوان اکوکمپ شناخته می‌شوند، باید دارای استانداردهای زیست‌محیطی و مدیریتی مورد نیاز باشند که از جمله آن‌ها ISO1400، ISO9001، EIA، EMS، EID می‌باشد.

نیازمندی‌های مورد نظر کسب  سری استانداردهای ISO14000 :

  • تعیین خطی‌مشی زیست‌محیطی به پشت‌وانه مدیران ارشد
  • شناسایی جنبه‌های زیست‌محیطی مقصد و اثرات آن بر محیط‌زیست
  • شناسایی الزامات رعایتی زیست‌محیطی
  • توسعه اهداف و برنامه‌ها، و فرآیندهای مدیریت زیست‌محیطی آن‌ها
  • منابع، نقش‌ها، مسئولیت‌ها و اختیارات تعریف‌شده برای مدیریت محیط‌زیست
  • توسعه مهارت، آموزش و آگاهی
  • فرآیند ارتباطی میان EMS  و سهام‌داران و علاقه‌مندان
  • توسعه مستندسازی فعالیت EMS براساس معیارهای استاندارد
  • توسعه فرآیندهای نظارت بر مستندات
  • توسعه فرآیندهای نظارت بر فعالیت‌های اجرایی
  • توسعه آمادگی‌های اضطراری و واکنش‌ها
  • توسعه فرآیندهای دارای توانایی نظارت و اندازه‌گیری برای فعالیت‌هایی که اثرات محیطی دارند
  • ارزیابی انطباق روش‌ها و کارکردها
  • ایجاد روش‌هایی برای مدیریت کارکردهای غیرمنطبق، اقدامات اصلاحی و پیش‌گیرانه
  • توسعه روش‌های مدیریت سوابق
  • دارا بودن برنامه ممیزی درونی EMS و اقدامات اصلاحی
  • توسعه روش بازبینی فرآیند مدیریتی، توسط مدیران ارشد

همان‌گونه که در نیازمندی‌های استاندارد ISO14000 آمده است، مشخص است که یک مقصد گردشگری اکوکمپ، نمی‌تواند خارج از این الزامات و برنامه‌ها وجود داشته و عمل کند، چراکه به محض خروج از این معیارها، اثرات محیطی و زیست‌محیطی آن از برنامه خارج گشته و ناپایدار می‌گردد.

همچنین، استاندارد ISO9001 که بر مفاهیم مدیریت کیفیت تأکید دارد، با شناسایی فرآیندهای مقصد، الزامات مستندسازی، مدیریتی، مدیریت منابع و محصولات مقصد، باعث ایجاد پایداری در فرآیندهای مدیریتی مقصد گشته و در بالا بردن کیفیت منطقه و محصولات، رضایت‌مندی گردشگران، کارآمدی فعالیت‌های بازاریابی و تبلیغاتی و افزایش درآمدهای مقصد نقش مؤثر بازی می‌نماید.

لازم به ذکر است که وجود استانداردهایی چون سامانه مدیریت محیط‌زیستی (EMS)،  ارزیابی اثرات زیست‌محیطی (EIA) ، و طراحی اثرات زیست‌محیطی (EID)، از الزامات یک اکوکمپ استاندارد می‌باشد.

اکوکمپ

ویژگی‌های کلی اکوکمپ‌ها

  • اکوکمپ‌ها معمولا به گونه‌ای طراحی و اجرا می‌گردند که میزان حداقلی دی‌اکسیدکربن را تولید نموده و وارد طبیعت کنند.
  • اکوکمپ‌ها معمولا از مواد بومی منطقه ساخته می‌شوند.
  • اکوکمپ‌ها معمولا از انرژی سبز برای تأمین انرژی مورد نیاز خود بهره‌مند می‌گردند، که در این میان، انرژی خورشیدی از پرکاربردترین آن‌هاست.
  • اکوکمپ‌ها به طور کامل پسماندهای خود را مدیریت می‌کنند.
  • اکوکمپ‌ها در  حفاظت از طبیعت ، پوشش‌های گیاهی و گونه‌های جانوری مشارکت کاملا فعال و مؤثر دارند.
  • اکوکمپ‌ها بر ایجاد تجارب سفر منطبق با توسعه پایدار برای گردشگران تأکید دارند.
  • اکوکمپ‌ها بر ایجاد محیط کار و مدیریت پویا و کارآمد نیروهای انسانی مقصد، تأکید دارند.

شایان ذکر است که در ایجاد مقاصد اکوکمپ، به‌گونه بسیار ویژه‌ای می‌توان به کارکردهای گردشگری روستایی، گردشگری کشاورزی، و گردشگری نوآورانه توجه نمود.

همانند تمامی پدیده‌های انسانی دیگر، اکوکمپ‌ها نیز در دست توسعه و پیش‌رفت می‌باشند و شاید زمانی برسد که روستاها و شهرهایی کاملا منطبق با این کارکرد به وجود آیند، چراکه شاید بهترین و بهینه‌ترین راه برای زندگی هم‌گام با کره‌خاکی باشند.

گردآوری و تدوین: مهران سرفلاح

{jcomments on}

اطلاعات نویسنده
Mehran Sarfallah
درباره نویسنده:
مؤسس و مدیریت دکتر توریسم؛ بنیان‌گذار خدمات مدیریت گردشگری در ایران. او کارشناس بازاریابی و استراتژیست دیجیتال نیز می‌باشد.